Dajmy głos bez pośpiechu – 22 października: Międzynarodowy Dzień Świadomości Jąkania

       22 października na całym świecie obchodzimy Międzynarodowy Dzień Świadomości Jąkania (ISAD). To ważna data w kalendarzu szkolnym i logopedycznym, której celem jest nie tylko obalanie narosłych przez lata mitów, ale przede wszystkim budowanie środowiska pełnego empatii, cierpliwości i zrozumienia dla osób zmagających się z niepłynnością mowy. Dla dziecka w wieku szkolnym trudności z płynnym mówieniem bywają źródłem ogromnego stresu. Lęk przed oceną ze strony rówieśników, presja czasu podczas odpowiedzi ustnych czy poczucie niezrozumienia mogą prowadzić do wycofywania się z aktywności i unikania kontaktów. Dlatego tak istotne jest, aby szkoła była miejscem bezpiecznym – przestrzenią, w której każde dziecko ma prawo wypowiedzieć się we własnym tempie. Czym jest jąkanie? Jąkanie to zaburzenie płynności mowy o złożonym, wieloczynnikowym podłożu (neurologicznym, genetycznym i psychologicznym). Charakteryzuje się powtarzaniem głosek, sylab lub całych słów, przeciąganiem dźwięków oraz blokami (momentami, w których wypowiedzenie słowa jest fizycznie zablokowane). Często towarzyszy mu wzmożone napięcie mięśniowe, a także reakcje emocjonalne: lęk, frustracja czy poczucie wstydu. Warto pamiętać: jąkanie nie wynika z braku wiedzy, mniejszej inteligencji czy niedbalstwa. Dziecko doskonale wie, co chce powiedzieć – trudność polega na technicznej realizacji wypowiedzi w danym momencie.

        Jak możemy pomóc dziecku w szkole i w domu? Wsparcie otoczenia ma kluczowe znaczenie dla poczucia bezpieczeństwa dziecka. Oto kilka prostych, a zarazem fundamentalnych zasad komunikacji:

• Słuchaj uważnie do końca: Nie kończ za dziecko zdań i nie dopowiadaj słów, nawet w dobrej wierze. Daj mu przestrzeń, by dokończyło myśl samodzielnie.

• Utrzymuj naturalny kontakt wzrokowy: Pokazuje to, że interesuje Cię treść wypowiedzi, a nie sposób jej przekazania. Unikaj spuszczania wzroku czy okazywania zniecierpliwienia.

• Unikaj rad w stylu: „Uspokój się”, „Weź głęboki oddech”, „Mów wolniej”. Choć płyną z chęci pomocy, najczęściej wywołują dodatkową presję i wzmagają napięcie.

• Zadbaj o spokojne tempo rozmowy: zamiast mówić dziecku, by zwolniło, sam zwolnij tempo własnej mowy i rób naturalne pauzy. Dzieci podświadomie dostosowują się do rytmu rozmówcy.

• Doceniaj komunikat, nie formę: zwracaj uwagę na to, co uczeń mówi, a nie jak mówi. Chwal za odwagę do zabierania głosu na forum klasy. Wspólnie twórzmy przestrzeń, w której każdy głos jest ważny, a cierpliwość staje się codziennym standardem.