Dziecko z mutyzmem w szkole

WSKAZÓWKI DO PRACY Z UCZNIEM Z MUTYZMEM WYBIÓRCZYM 

Definicja mutyzmu:   
Stan, w którym dziecko w ogóle nie mówi w określonych sytuacjach społecznych, ale swobodnie komunikuje się werbalnie w innych, zazwyczaj w domu lub z bliskimi. 
Przyczyny: 
W przypadku mutyzmu wybiórczego, główną przyczyną jest silny lęk przed mówieniem i byciem słyszanym, a nie brak umiejętności językowych czy zaburzenia intelektualne. 
Objawy: 
Oprócz milczenia w określonych sytuacjach, mogą wystąpić: nieśmiałość, unikanie kontaktu wzrokowego, szeptanie lub bardzo ograniczony kontakt werbalny, a także lęk separacyjny czy problemy ze snem. 
Cele pracy z dzieckiem z mutyzmem: 
⮚     Budowanie relacji opartej na zaufaniu i bezpieczeństwie.
⮚     Zwiększenie poczucia pewności siebie i samoakceptacji u dziecka.
⮚     Stopniowe rozszerzanie środowiska, w którym dziecko czuje się bezpiecznie i może podejmować próby komunikacji werbalnej.
⮚     Rozwijanie umiejętności społecznych i samodzielnego funkcjonowania w grupie.
Metody pracy i techniki:
Małe kroki: (stopniowa ekspozycja na bodziec lękowy) – wprowadzanie do środowiska dziecka jednego nowego bodźca na raz (np. jednej nowej osoby). Stale obserwujemy poziom lęku u dziecka, dopiero gdy oswoi się ono z danym bodźcem, możemy wprowadzić kolejny. 
WAŻNE: Celem nie jest całkowita eliminacja bodźców lękowych. Dziecko musi się z nim konfrontować, kluczowa jest stopniowa ekspozycja na umiarkowany lęk, z którym dziecko sobie poradzi, co będzie budować w nim poczucie sprawczości. Ważna jest stała obserwacja dziecka. Nie można go narażać na zbyt wielki stres, który przekracza jego możliwości radzenia sobie i może spowodować regres. 
Indywidualny kontakt: – spotkania w pustej sali lub innym komfortowym miejscu, stopniowo wydłużając ich czas.
Komunikacja niewerbalna: – zachęcanie do kontaktu przez gesty, mimikę. 
Zabawy i aktywności: – organizowanie zabaw w parach i małych grupach, wskazane są zabawy dźwiękonaśladowcze i zabawy ruchowe wymagając nawiązanie kontaktów z rówieśnikami.
WSPÓŁPRACA Z RODZICAMI:
⮚     Regularna wymiana informacji o postępach dziecka i ustalanie wspólnej strategii. 
⮚     Włączenie rodziców w niektóre działania wpierające dziecko. 
⮚     Tworzenie bezpiecznego środowiska:
⮚     Wyznaczenie koordynatora – nauczyciela lub specjalisty – do regularnego kontaktu 
z rodzicami.
⮚     W celu uzyskania oceny za sprawności związane z mową (czytanie, opowiadanie) rodzic może nagrywać w domu próby czytania czy mówienia odtwarzać je nauczycielowi, jednak może się to odbywać tylko i wyłącznie za zgodą dziecka.
POSTAWA NAUCZYCIELI I PERSONELU SKOŁY WOBEC DZIECKA
Co robimy?
⮚    Akceptujemy sytuację, że dziecko nie mówi i skupiamy w pieszej kolejności się na budowaniu relacji zaufania.
⮚    Okazujemy zrozumienie i empatię.
⮚    Słuchamy z uwagą dziecka, gdy zaczyna mówić.
⮚    Dostrzegamy i wzmacniamy mocne strony dziecka. 
⮚    Okazujemy dziecku cierpliwość i wsparcie. 
⮚    Wzmacniamy u dziecka poczucie własnej wartości. 
⮚    Używamy języka akceptującego emocje dziecka. 
⮚    Stosujemy wiele wzmocnień pozytywnych. 
⮚   Doceniamy i podkreślamy na forum klasy sukcesy dziecka, wzmacniając jego pozycję wśród rówieśników. 
⮚   Dostosowujemy wymagania edukacyjno – wychowawcze do możliwości psychofizycznych dziecka.
⮚   Dajemy dziecku większą swobodę, aby ograniczyć czynniki stresujące (nakazy, zakazy)
⮚ Stale dbamy o poczucie bezpiecznej, pozytywnej atmosfery, zmniejszającej lękliwość dziecka.
⮚  Staramy się jako dorośli stanowić bezpieczne oparcie dla dziecka z mutyzmem.
Czego nie robimy?
⮚  Nie komentujemy głośno trudności dziecka z mówieniem.
⮚  Nie przynaglamy do mówienia.
⮚  Nie mówimy za dziecko ani z dzieckiem.
⮚  Nie stosujemy nacisków i nagród za mówienie. 
⮚ Nie okazujemy zdziwienia czy radości, jeśli dziecko podejmie komunikację. 
⮚    Nie porównujemy dziecka z mówiącymi rówieśnikami.
⮚    Uważamy na krytyczne komunikaty zwrotne.