Konsekwencje prawne stosowania przemocy

Przemoc wobec dzieci jest poważnym problemem społecznym, który występuje na całym świecie. Dziecko, które doświadcza przemocy, często żyje w strachu, traci poczucie bezpieczeństwa i zaufanie do dorosłych. Przemoc może przybierać różne formy a każda z nich powoduje cierpienie i negatywnie wpływa na rozwój młodego człowieka. 

Rodzaje przemocy:
Przemoc fizyczna: bicie, szarpanie, kopanie, duszenie, popychanie, obezwładnianie i inne.
Przemoc psychiczna: izolowanie, wyzywanie, ośmieszanie, grożenie, krytykowanie, poniżanie i inne.
Przemoc seksualna: zmuszanie do obcowania płciowego i innych czynności seksualnych, stosowanie w rozmowie określeń o charakterze seksualnym w poniżający sposób, naruszenie nietykalności osobistej poprzez dotykanie miejsc intymnych, zmuszanie do obcowania z treściami seksualnymi lub pornograficznymi i inne.
Przemoc ekonomiczna: niełożenie na utrzymanie osób, wobec których istnieje taki obowiązek, niezaspokajanie potrzeb materialnych, niszczenie rzeczy osobistych, demolowanie mieszkania, wynoszenie sprzętów domowych i ich sprzedawanie i inne.
Przemoc za pomocą środków komunikacji elektronicznej: wyzywanie, straszenie, poniżanie osoby w Internecie lub przy użyciu telefonu, robienie jej zdjęcia lub rejestrowanie filmów bez jej zgody, publikowanie w Internecie lub rozsyłanie telefonem zdjęć, filmów lub tekstów, które ją obrażają lub ośmieszają i inne.
Inny rodzaj zachowań: zaniedbanie, niezaspokojenie podstawowych potrzeb biologicznych, psychicznych i innych, niszczenie rzeczy osobistych, demolowanie mieszkania, wynoszenie sprzętów domowych i ich sprzedawanie, pozostawianie bez opieki osoby, która z powodu choroby, niepełnosprawności lub wieku nie może samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb, zmuszanie do picia alkoholu, zmuszanie do zażywania środków odurzających, substancji psychotropowych lub leków i inne.

Przemoc wobec dziecka nie jest „sprawą rodzinną”, lecz poważnym przestępstwem ściganym z urzędu. Polski system prawny przewiduje surowe sankcje wobec sprawców oraz szeroki katalog środków ochronnych dla małoletnich. Każde podejrzenie przemocy powinno być zgłaszane odpowiednim służbom – szybka reakcja może zapobiec dalszej krzywdzie i zapewnić dziecku realną ochronę.

Konsekwencje stosowania przemocy wobec dziecka:

1. Odpowiedzialność karna
Podstawowym aktem prawnym regulującym odpowiedzialność za przemoc jest Kodeks karny. W zależności od rodzaju czynu, osobie stosującej przemoc mogą grozić:
· kara grzywny,
· kara ograniczenia wolności,
· kara pozbawienia wolności (nawet do kilkunastu lat).
W przypadku przemocy domowej sąd może orzec dodatkowe środki, takie jak zakaz zbliżania się i/lub zakaz kontaktowania się z osobą doznającą przemocy, czy nakaz opuszczenia wspólnego mieszkania.

2. Ograniczenie lub pozbawienie władzy rodzicielskiej
Jeżeli osobą stosującą przemoc domową jest rodzic lub opiekun prawny, sąd rodzinny może:
· ograniczyć władzę rodzicielską (np. poprzez ustanowienie nadzoru kuratora),
· zawiesić władzę rodzicielską,
· pozbawić władzy rodzicielskiej w sytuacjach rażącego naruszania dobra dziecka.

Dobro dziecka jest nadrzędną zasadą w postępowaniach rodzinnych. Sąd może również zdecydować o umieszczeniu dziecka w rodzinie zastępczej lub placówce opiekuńczo-wychowawczej.

3. Procedura „Niebieskie Karty”
W przypadku podejrzenia przemocy wobec dziecka może zostać wszczęta procedura tzw. Niebieskie Karty. Wszcząć ją mogą m.in.:
· funkcjonariusz Policji,
· pracownik socjalny jednostki organizacyjnej pomocy społecznej,
· pracownik oświaty, 
· pracownik ochrony zdrowia,
· przedstawiciel gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych,
· żołnierz Żandarmerii Wojskowej;
· pracownik socjalny specjalistycznego ośrodka wsparcia dla osób doznających przemocy domowej;
· asystent rodziny;
· nauczyciel wychowawca będący wychowawcą klasy lub nauczyciel znający sytuację domową małoletniego;
· pedagog, psycholog lub terapeuta, będący przedstawicielami jednostek organizacyjnych pomocy społecznej, gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych; Policji; oświaty; ochrony zdrowia; lub organizacji pozarządowych.

Celem procedury jest zapewnienie dziecku bezpieczeństwa, monitorowanie sytuacji rodzinnej oraz podjęcie działań pomocowych. Procedura ta jest prowadzona niezależnie od postępowania karnego.